Krzysztof Skupień w swoim gospodarstwie uprawia rzodkiewkę i sałatę. W tunelu foliowym o powierzchni 2000 m2 panują korzystne warunki do uprawy roślin nawet latem

W rejonie Piotrkowa Trybunalskiego rozpowszechniona jest uprawa sałaty i rzodkiewki zarówno w grun­cie, jak i pod różnego typu osłonami. Warzywa te, kojarzone z nowalijkami, obecnie wcale nie są typowe tylko dla wczesnej wiosny. Aby być liczącym się dostawcą na rynku, trzeba je oferować najlepiej przez ca­ły rok. W uprawie sałaty i rzodkiewki od kilku lat specjalizują się Edyta i Krzysztof Skupieniowie z Gomulina koło Piotrkowa Trybunalskiego. W ich gospodarstwie są one produkowane od kwietnia do listopada.

W TUNELACH I W POLU

Powierzchnia produkcyjna w gospodarstwie Edyty i Krzysztofa Skupieniów wynosi 3,5 ha, z czego 0,5 ha stano­wią wysokie tunele foliowe. Uprawia się w nich głównie sałaty i rzodkiewkę, które mają dość krótki okres wegetacji, tak więc na dane stanowisko przypada nawet do 5-6 cykli pro­dukcyjnych rocznie. Część dwunawowych tuneli, o po­wierzchni 500 m2, została wykonana we własnym zakresie. Najnowszy obiekt użytkowany od ubiegłego roku, o po­wierzchni 2000 m2, dostarczyła firma Haygrove Poland. Jak ocenia K. Skupień, w tunelach foliowych o większych wymia­rach panują lepsze warunki dla wzrostu roślin niż w mniej­szych. Przede wszystkim można w nich utrzymać niższą tem­peraturę latem, przez podnoszenie folii na bokach i wietrze­nie w upalne dni. W tunelach rośliny podlewa się zraszacza­mi niskociśnieniowymi. W uprawie sałaty ten system nawad­niania używany jest tylko w początkowym okresie. Później, gdy rośliny dobrze się zakorzenią, nawadnia się je liniami kroplującymi rozłożonymi w co drugim międzyrzędziu. W uprawie polowej do nawadniania używa się przenośnych zraszaczy obrotowych (firmy Dropplant). System taki można szybko rozstawić i zdemontować. Według pana Krzysztofa, jest on lepszy niż deszczowanie, podczas którego duże kro­ple ubijają ziemię i mogą uszkadzać liście. System nawadnia­jący jest też używany do zasilania. Za pomocą dozownika do wody dodaje się przygotowany roztwór nawozowy. Jest to swego rodzaju forma nawożenia dolistnego. W ten sposób podawane są nawozy wapniowe (producent korzysta głów­nie z nawozów serii Agroleaf). Rzodkiewka nawożona jest tak również potasem, który ma pozytywny wpływ na jakość i wy­gląd zgrubień.

Uprawa sałaty i rzodkiewki została w dużym stopniu zme­chanizowana. Po każdym cyklu ziemia jest dokładnie spulch­niana glebogryzarką. Podczas tego zabiegu rozsiewane są nawozy mineralne: Yara MilaComplex i saletra wapniowa (Yara LivaCalcinit). Co około dwa kolejne cykle z każdego stanowiska pobierane są próbki gleby i wysyłane do analizy. Przed siewem nasion formowane są zagony (1,1 m szerokości i 20 cm wysokości). Używa się do tego specjalnej maszy­ny Howard Rotavator ST400 z firmy Kongskilde. Na tak przy­gotowanym stanowisku można przystąpić do siewu nasion lub sadzenia rozsady. W tym gospodarstwie bardzo dobrze sprawdza się ciągnik Same Solaris 55, który dodatkowo wy­posażono w ładowacz czołowy, dzięki czemu jest on również wykorzystywany do transportu i załadunku, zastępując czę­ściowo wózek widłowy.

RZODKIEWKA

Na najwcześniejsze terminy uprawy rzodkiewkę wysiewa się w tunelach w pierwszej połowie lutego, a w uprawie po­lowej - w pierwszej połowie kwietnia. Na jeden tunel (500 m²) przypada 100-120 tys. nasion (latem nawet do 150 tys.). W polu nasiona wysiewane są w rzędy co 7 cm, a w rzędzie co 5 cm. Do siewu nasion w tunelach używany jest siewnik elektryczny, a na zagonach w polu - siewnik pneumatyczny firmy Agricola Italiana (zakupiony w firmie Agrotop Kaczmarek). Przy najwcześniejszych terminach uprawy tunele są okresowo dogrzewane nagrzewnicami elektrycznymi. Według pana Krzysztofa, w uprawie rzod­kiewki najlepiej jest utrzymywać temperaturę nie niższą niż 10°C. W pierwszych 3-4 dniach po siewie temperatura w tunelach może być wyższa (15-18°C), co pozwala uzy­skać szybkie i wyrównane wschody, a w efekcie wysoką ja­kość zgrubień. W gospodarstwie K. Skupienia uprawia się różne odmiany, głównie o kulistych i czerwonych zgrubie­niach. Na najwcześniejsze terminy w tunelach wysiewane są: Donar F₁, i Printo F_1, a na zbiór letni i jesienny: Celesta F₁, Kaspar F₁, i Janox F_1.

W zależności od terminu uprawy, do zbioru rzodkiewki mo­żna przystąpić po 4-8 tygodniach od siewu nasion. Zazwyczaj zbiera się jednorazowo wszystkie zgrubienia. Są one wiązane w pęczki (wiosną do 15 maja po 10 szt., później po 12 szt.); minimalna średnica zgrubień wynosi 2-2,5 cm. Podczas zbio­ru rzodkiewki są równocześnie sortowane - odrzuca się te z objawami chorobowymi (problemem w niektóre lata jest parch rzodkiewki) lub uszkodzonymi liśćmi. Przy najwcze­śniejszych i najpóźniejszych terminach uprawy w tunelach, do zbioru rzodkiewki można przystąpić po 7-8 tygodniach od siewu nasion, latem - po 4-5 tygodniach od siewu.

SAŁATA MASŁOWA I KRUCHA

Sałata masłowa i krucha (lodowa) uprawiane są w pro­porcji 1:1, choć na zbiór letni i jesienny przeważają odmiany sałaty kruchej. Te ostatnie uprawia się tylko w polu, nato­miast w tunelach przede wszystkim sałatę masłową. Jej uzu­pełnieniem są odmiany o barwnych (czerwonych) lub karbo­wanych liściach. Rozsada na cały sezon jest zazwyczaj za­mawiana w firmie Grow Group ze Schwante w Niemczech. Zwykle jest to sałata mini - czyli 3-tygodniowa, która dorasta po dostarczeniu do gospodarstwa. Ma to zalety, bowiem ro­śliny przed posadzeniem na miejsce stałe mają czas, aby się zahartować i przystosować do nowych warunków. Według pana Krzysztofa, o jakości rozsady decyduje nie tylko wy­gląd samych roślin, ale również jakość kostek torfowych, w jakich one rosną. Sam swego czasu testował rozsadę od różnych dostawców. Najlepiej wypadła, jego zdaniem, rozsada firmy niemieckiej. Ważne jest, aby kostka przez cały okres uprawy pozostawała wilgotna. To przekłada się na szybkie przyjmo­wanie się roślin i ich wyrównany wzrost.

Rozsadę w tunelach sadzi się ręcznie; kolejne partie (po 60-100 tys. szt.) co 7-10 dni. Na jeden tunel wczesną wiosną i jesienią przypada do 10 tys. roślin, a latem około 7 tys. W polu rośli­ny sadzi się w jednakowej rozstawie (37 cm x 37 cm). Podobnie jak w przy­padku rzodkiewki, w najwcześniej­szych terminach uprawy tunele są do­grzewane. Według K. Skupienia, w uprawie sałaty temperatura nie po­winna spadać poniżej 10°C. Niższa po­woduje zahamowanie wzrostu roślin, sprzyja występowaniu chorób grzybo­wych (najgroźniejsze to szara pleśń i zgnilizna twardzikowa). Spośród od­mian sałaty masłowej dominują: Sprin­ter, Gisela, Alexandria, a sałaty kruchej (lodowej): Ardinas, Argentinas, Diamentinas, Cartagenas. Główki zbiera się zazwyczaj po 7-8 tygodniach od sadzenia.

PO ZBIORZE

Sałata i rzodkiewka zaraz po zbio­rze trafiają do chłodni. Ważne jest, jak Podkreśla K. Skupień, aby czas od ścięcia główki czy zebrania rzod­kiewki do umieszczenia ich w chłodni byt jak najkrótszy. W chłodni, gdzie utrzymywana jest temperatura 4-5°C, Produkty te powinny być dobrze schło­dzone (wciągu około 24 godzin). Dzię­ki temu wydłuża się ich trwałość w handlu, na co coraz większą uwagę zwracają odbiorcy, zwłaszcza sieci supermarketów. Chłodnia daje też możli­wość przetrzymania warzyw przez kilka dni, co przydaje się również w sytuacji, gdy nie ma popytu na dany produkt lub ceny są bardzo niskie. Dopiero przed planowaną ekspedycją pęczki rzodkiewki są myte. Używa się do tego celu specjalnej wanny, z czystą wodą, do której doprowadzane jest sprężone powietrze. Można do niej wrzucić jed­norazowo około 1 tys. pęczków; mycie trwa kilkanaście sekund. Umyte pęczki wyjmuje się i pakuje do opakowań handlowych. Ich rodzaj zależy od wy­magań odbiorcy. Najczęściej są to drewniane małe skrzynki (jednorazo­wego użycia), niekiedy pojemniki pla­stikowe. W pełni sezonu w tym gospo­darstwie dziennie pakuje się i sprzeda­je 6-10 tys. pęczków rzodkiewek i do 5 tys. główek sałaty. Ich odbiorcami są głównie firmy handlowe, które zazwy­czaj są pośrednikiem między produ­centami a dużymi sieciami handlowy­mi. Aby spełnić wymagania tych ostat­nich, w gospodarstwie K. Skupienia wdrożony został certyfikat GlobalGAP W celu usprawnienia handlu swoimi warzywami pan Krzysztof, wspólnie z kilkoma producentami, utworzył gru­pę producencką Prima Sort Sp. z o.o., która została zgłoszona do rejestru grup i organizacji producenckich. Ogrodnicy z okolic Piotrkowa Trybu­nalskiego liczą na to, iż uda im się po­większyć zaplecze magazynowe i chłodnicze oraz stworzyć bazę trans­portową. W ten sposób chcą stworzyć własną firmę, która pozwoli im być bezpośrednim dostawcą warzyw dla dużych odbiorców.

Artykuł pochodzi z nr 1/2012 czasopisma „Owoce Warzywa Kwiaty"